„Behörden-Wörterbuch“

Wenn du aus einer Wohnung ausziehst oder Deutschland dauerhaft verlässt, musst du dich beim Bürgeramt abmelden. Das ist wichtig, um nicht weiterhin Steuern oder Rundfunkbeiträge zahlen zu müssen.

Mənzildən köçdükdə və ya Almaniyanı daimi tərk etdikdə, vətəndaşlara xidmət mərkəzində çıxış qeydiyyatından keçməlisiniz. Bu, vergi və ya radio haqqı ödəməyə davam etməmək üçün vacibdir.

Wenn du neu in Deutschland bist oder in eine neue Wohnung ziehst, musst du deine neue Adresse innerhalb von 14 Tagen beim Bürgeramt offiziell registrieren lassen.

Almaniyaya yeni gəldikdə və ya yeni mənzilə köçdükdə, 14 gün ərzində yeni ünvanınızı vətəndaşlara xidmət mərkəzində rəsmi qeydiyyatdan keçirməlisiniz.

Die Genehmigung, in Deutschland eine Beschäftigung auszuüben. Sie ist meist direkt im Aufenthaltstitel vermerkt oder muss gesondert bei der Ausländerbehörde beantragt werden.

Almaniyada işləmək üçün icazə. Bu, adətən yaşayış icazəsi kartında qeyd olunur və ya ayrıca əcnəbilər idarəsindən tələb edilməlidir.

Eine Versicherungsleistung der Bundesagentur für Arbeit. Wer arbeitslos wird und in den letzten 30 Monaten mindestens 12 Monate sozialversicherungspflichtig beschäftigt war, erhält etwa 60 % des letzten Nettogehalts.

Federal Məşğulluq Agentliyinin sığorta ödənişi. Son 30 ay ərzində ən azı 12 ay sosial sığorta ödənişi olan işsiz şəxs son xalis maaşının təxminən 60%-ni alır.

Die Grundsicherung für erwerbsfähige Menschen, die ihren Lebensunterhalt nicht aus eigenem Einkommen decken können. Zuständig ist das Jobcenter.

Öz gəliri ilə dolana bilməyən əmək qabiliyyətli şəxslər üçün əsas sosial yardım. Məsul qurum Məşğulluq Mərkəzidir (Jobcenter).

Schutz für Menschen, die in ihrem Heimatland politisch verfolgt werden oder wegen Krieg fliehen mussten. Über den Asylantrag entscheidet das Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF).

Öz ölkəsində siyasi təqibə məruz qalan və ya müharibə səbəbindən qaçmaq məcburiyyətində qalan insanlar üçün müdafiə. Sığınacaq ərizəsi barədə Miqrasiya və Qaçqınlar üzrə Federal İdarə (BAMF) qərar verir.

Das offizielle Dokument (meist eine Plastikkarte), das dir erlaubt, in Deutschland zu leben und (je nach Art) zu arbeiten. Muss bei der Ausländerbehörde beantragt werden.

Almaniyada yaşamağa və işləməyə icazə verən rəsmi sənəd (adətən plastik kart). Əcnəbilər idarəsində müraciət edilməlidir.

Das wichtigste Amt für Menschen ohne deutschen Pass. Hier werden Visa verlängert und Aufenthaltstitel erteilt.

Alman pasportu olmayanlar üçün ən vacib dövlət qurumu. Burada vizalar uzadılır və yaşayış icazələri verilir.

Person, die eine duale Berufsausbildung macht: Sie arbeitet im Betrieb und besucht gleichzeitig die Berufsschule.

İkili peşə təhsili alan şəxs: müəssisədə işləyir və eyni zamanda peşə məktəbinə gedir.

Das Bundesamt für Migration und Flüchtlinge. Es entscheidet über Asylanträge, fördert Integrationskurse und ist eine zentrale Anlaufstelle für ausländische Mitbürger.

Federal Miqrasiya və Qaçqınlar İdarəsi. Sığınacaq ərizələri barədə qərar verir, inteqrasiya kurslarını dəstəkləyir və əcnəbilər üçün mərkəzi müraciət məkanıdır.

Deine Kontonummer (IBAN) und Bankleitzahl (BIC). Wird für Überweisungen, Gehaltszahlungen oder Lastschriften benötigt.

Hesab nömrəniz (IBAN) və bank kodunuz (BIC). Köçürmələr, maaş ödənişləri və ya avtomatik ödənişlər üçün lazımdır.

Ein Begriff aus dem Sozialrecht: Personen, die zusammen in einem Haushalt leben und füreinander einstehen (z. B. Ehepartner, Lebenspartner, Kinder). Das Einkommen aller wird beim Bürgergeld angerechnet.

Sosial hüquqda termin: bir evdə yaşayan və bir-birinə maddi dəstək olan şəxslər (məs., ər-arvad, partnyorlar, uşaqlar). Bürgergeld hesablanarkən hamının gəliri nəzərə alınır.

Die amtliche Bestätigung, dass eine Unterschrift echt ist oder dass eine Kopie mit dem Original übereinstimmt. Wird oft bei Behörden, Banken oder Universitäten verlangt.

İmzanın həqiqiliyinin və ya surətin orijinala uyğunluğunun rəsmi təsdiqi. Dövlət orqanlarında, banklarda və ya universitetlərdə tez-tez tələb olunur.

Eine Einkommensgrenze in der Sozialversicherung. Auf Einkommen oberhalb dieser Grenze müssen keine Sozialversicherungsbeiträge mehr gezahlt werden.

Sosial sığortada gəlir həddi. Bu həddi aşan gəlirdən artıq sosial sığorta haqqı tutulmur.

Ein Gutschein vom Amtsgericht für Menschen mit geringem Einkommen. Damit können sie sich kostenlos oder gegen eine geringe Gebühr von einem Rechtsanwalt beraten lassen.

Az gəlirli şəxslər üçün məhkəmədən alınan kupon. Bununla pulsuz və ya az ödənişlə vəkildən hüquqi məsləhət almaq olar.

Eine freiwillige Leistung einiger Bundesländer für Eltern, die ihre Kleinkinder zu Hause betreuen und keine staatlich geförderte Kita nutzen. (Achtung: nicht mehr bundesweit, aber in Bayern z. B. als Landesleistung).

Bəzi federal əyalətlərdə kiçik uşaqlarını evdə baxan və dövlət dəstəkli uşaq bağçasına getməyən valideynlərə verilən könüllü yardım. (Diqqət: artıq bütün Almaniyada deyil, məsələn, Bavariyada əyalət yardımı kimi mövcuddur).

Ein spezieller Aufenthaltstitel für hochqualifizierte Fachkräfte aus Nicht-EU-Staaten, die einen Arbeitsvertrag mit einem bestimmten Mindestgehalt haben.

Müəyyən minimum maaşla iş müqaviləsi olan, Aİ üzvü olmayan ölkələrdən yüksək ixtisaslı mütəxəssislər üçün xüsusi yaşayış icazəsi.

Die Behörde in deiner Stadt, bei der du dich für deinen Wohnsitz anmelden musst. Hier bekommst du auch Beglaubigungen oder Auszüge aus Registern.

Yaşadığınız şəhərdə qeydiyyatdan keçməli olduğunuz qurum. Burada həmçinin təsdiqləmələr və ya reyestr çıxarışları əldə edə bilərsiniz.

Nachfolger von Hartz IV. Die Grundsicherung für Arbeitssuchende, die vom Jobcenter gezahlt wird, wenn das eigene Einkommen und Vermögen nicht zum Leben reichen.

Hartz IV-ün davamçısı. Öz gəliri və əmlakı yaşamaq üçün kifayət etmədikdə, Məşğulluq Mərkəzi tərəfindən ödənilən əsas sosial yardım.

Die elektronische Gesundheitskarte deiner Krankenkasse. Du musst sie bei jedem Arztbesuch vorlegen.

Tibbi sığorta şirkətinizin elektron sağlamlıq kartı. Hər həkim ziyarətində təqdim etməlisiniz.

Gesetzliche Regelungen (DSGVO), die deine persönlichen Daten vor Missbrauch schützen. Behörden und Firmen dürfen deine Daten nur mit deiner Einwilligung oder bei gesetzlicher Grundlage verarbeiten.

Şəxsi məlumatlarınızı sui-istifadədən qoruyan qanuni qaydalar (DSGVO). Dövlət qurumları və şirkətlər məlumatlarınızı yalnız sizin razılığınızla və ya qanuni əsasla işləyə bilər.

Ein Auftrag an deine Bank, regelmäßig (z. B. monatlich) einen festen Betrag an denselben Empfänger zu überweisen, z. B. die Miete.

Bankınıza müntəzəm olaraq (məs., aylıq) eyni alıcıya sabit məbləğ köçürmək üçün verdiyiniz tapşırıq, məsələn, kirayə pulu.

Person, die mündlich zwischen zwei Sprachen übersetzt. Bei wichtigen Behördengängen (z. B. Ausländerbehörde) darfst du oft deinen eigenen Dolmetscher mitbringen, wenn du noch nicht genug Deutsch sprichst.

İki dil arasında şifahi tərcümə edən şəxs. Əhəmiyyətli dövlət müraciətlərində (məs., Əcnəbilər İdarəsində) hələ kifayət qədər almanca bilmirsinizsə, öz tərcüməçinizi gətirə bilərsiniz.

Eine Aussetzung der Abschiebung. Es ist kein rechtmäßiger Aufenthaltstitel, sondern besagt nur, dass man vorübergehend in Deutschland bleiben darf.

Ölkədən çıxarılmanın dayandırılması. Bu, qanuni yaşayış icazəsi deyil, yalnız müvəqqəti olaraq Almaniyada qalmağa icazə verildiyini bildirir.

Die offizielle Urkunde über die Eheschließung. Wird für Familiennachzug, Steuerklassenwechsel oder Rentenangelegenheiten benötigt.

Nikah bağlanması haqqında rəsmi sənəd. Ailə birləşməsi, vergi sinfi dəyişikliyi və ya pensiya işləri üçün lazımdır.

Wenn der Vermieter die Wohnung für sich selbst, seine Familie oder nahe Angehörige benötigt, kann er den Mietvertrag unter bestimmten Voraussetzungen kündigen.

Ev sahibi mənzilə özü, ailəsi və ya yaxın qohumları üçün ehtiyac duyduqda, müəyyən şərtlər daxilində kirayə müqaviləsini ləğv edə bilər.

Das Verfahren, um die deutsche Staatsangehörigkeit zu erhalten. Voraussetzungen sind u. a. ausreichende Deutschkenntnisse, Lebensunterhaltssicherung und eine bestimmte Aufenthaltsdauer.

Almaniya vətəndaşlığını əldə etmək üçün prosedur. Şərtlər arasında kifayət qədər almanca bilgisi, dolanışığın təmin edilməsi və müəyyən yaşayış müddəti var.

Ein Formular für das Finanzamt, in dem du dein jährliches Einkommen angibst. Oft bekommt man Geld vom Staat zurück, wenn man sie einreicht.

Vergi idarəsi üçün illik gəlirinizi bildirdiyiniz forma. Tez-tez onu təqdim etdikdə dövlətdən pul geri alınır.

Du erlaubst einem Unternehmen (z. B. Stromanbieter), fällige Beträge automatisch von deinem Konto abzubuchen. Praktisch, aber man sollte das Konto regelmäßig prüfen.

Bir şirkətə (məs., elektrik təchizatçısı) ödənilməli olan məbləğləri avtomatik olaraq hesabınızdan çəkməyə icazə verirsiniz. Rahatdır, lakin hesabı mütəmadi yoxlamaq lazımdır.

Eine finanzielle Unterstützung des Staates für Eltern, die nach der Geburt eines Kindes nicht oder weniger arbeiten, um sich um das Kind zu kümmern.

Uşaq doğulduqdan sonra ona qulluq etmək üçün işləməyən və ya az işləyən valideynlərə dövlət tərəfindən verilən maddi yardım.

Ein Rechtsanwalt mit besonderer Qualifikation in einem Rechtsgebiet (z. B. Migrationsrecht, Mietrecht, Arbeitsrecht). Bei komplexen Fällen sinnvoll.

Müəyyən hüquq sahəsində xüsusi ixtisasa malik vəkil (məs., miqrasiya hüququ, kirayə hüququ, əmək hüququ). Mürəkkəb hallarda faydalıdır.

Die Behörde der Bundesagentur für Arbeit, die für die Auszahlung von Kindergeld und Kinderzuschlag zuständig ist.

Federal Məşğulluq Agentliyinin uşaq pulu və uşaq əlavəsinin ödənilməsinə cavabdeh olan qurumu.

Eine kostenlose Mitversicherung von Ehepartnern und Kindern in der gesetzlichen Krankenversicherung, wenn diese kein eigenes oder nur ein geringes Einkommen haben.

Öz gəliri olmayan və ya az gəliri olan ər-arvadın və uşaqların dövlət tibbi sığortasında pulsuz birgə sığortalanması.

Ein Übergangsdokument von der Ausländerbehörde. Du bekommst es, wenn dein alter Aufenthaltstitel abläuft, der neue aber noch in der Bearbeitung ist. Du bist damit legal im Land.

Əcnəbilər idarəsindən verilən keçid sənədi. Köhnə yaşayış icazənizin müddəti bitdikdə, lakin yenisi hələ hazırlanarkən alırsınız. Bununla ölkədə qanuni qalırsınız.

Die Behörde, die für die Festsetzung und Erhebung von Steuern zuständig ist. Hier reichst du deine Steuererklärung ein und bekommst deine Steuer-ID.

Vergilərin müəyyən edilməsi və toplanmasına cavabdeh qurum. Vergi bəyannaməsini buraya təqdim edirsiniz və vergi nömrənizi alırsınız.

Wenn du nicht mehr pflichtversichert bist (z. B. als Selbstständiger), kannst du dich freiwillig in der gesetzlichen Krankenkasse weiterversichern.

İcbari sığorta öhdəliyiniz bitdikdə (məs., fərdi sahibkar kimi) dövlət tibbi sığortasında könüllü olaraq qalmaq seçimi.

Ein Dokument, das vom Staat ausgestellt wird und zeigt, ob du Vorstrafen hast. Arbeitgeber verlangen dies oft bei einer Einstellung.

Dövlət tərəfindən verilən, məhkumluğunuzun olub olmadığını göstərən sənəd. İşəgötürənlər bunu tez-tez işə qəbul zamanı tələb edirlər.

Das offizielle Dokument, das deine Geburt bescheinigt (Name, Geburtsdatum, Ort, Eltern). Wird für Anmeldungen, Heirat oder Kindergeld benötigt.

Doğumunuzu təsdiq edən rəsmi sənəd (ad, doğum tarixi, yer, valideynlər). Qeydiyyat, nikah və ya uşaq pulu üçün tələb olunur.

Ein Arbeitsverhältnis, bei dem das monatliche Entgelt 538 € (Stand 2024) nicht übersteigt. Du zahlst in der Regel keine Steuern und Sozialabgaben, bist aber auch nicht voll krankenversichert.

Aylıq gəliri 538 avro (2024-cü il) keçməyən iş münasibəti. Adətən vergi və sosial ödəniş ödəmirsiniz, lakin tam tibbi sığortanız olmur.

Ein Pflichtschritt beim Gewerbeamt, wenn du dich selbstständig machen möchtest oder ein eigenes kleines Unternehmen gründest.

Öz biznesinizi qurmaq istədikdə və ya kiçik müəssisə açdıqda yerli icra hakimiyyətində məcburi qeydiyyat addımı.

Die Behörde, bei der du dein Gewerbe anmeldest, ummeldest oder abmeldest. Sie erteilt auch bestimmte Erlaubnisse (z. B. für Gaststätten).

Sahibkarlıq fəaliyyətini qeydiyyatdan keçirtdiyiniz, dəyişdirdiyiniz və ya bağladığınız qurum. Həmçinin bəzi icazələri (məs., iaşə obyekti üçün) verir.

Zahlt, wenn du versehentlich das Eigentum einer anderen Person beschädigst (z. B. das Handy eines Freundes fallen lässt). Diese Versicherung ist in Deutschland extrem wichtig!

Təsadüfən başqasının əmlakına zərər vurduqda (məs., dostunuzun telefonunu yerə saldıqda) ödəniş edir. Bu sığorta Almaniyada son dərəcə vacibdir!

Der erste Arzt, den du bei gesundheitlichen Problemen aufsuchst. Er kennt deine Krankengeschichte, behandelt dich oder überweist dich an Fachärzte (z. B. Hautarzt, Orthopäde).

Sağlamlıq problemi olduqda ilk müraciət etdiyiniz həkim. Xəstəlik tarixçənizi bilir, sizi müalicə edir və ya ixtisas həkimlərinə (məs., dermatoloq, ortoped) göndəriş verir.

Ein Dokument vom Bürgeramt, das bestätigt, wer alles unter derselben Adresse gemeldet ist. Wird manchmal für die Berechnung von Sozialleistungen benötigt.

Vətəndaşlara xidmət mərkəzindən eyni ünvanda kimlərin qeydiyyatda olduğunu təsdiq edən sənəd. Bəzən sosial yardımların hesablanması üçün lazımdır.

Der amtliche Lichtbildausweis für deutsche Staatsbürger. Für ausländische Mitbürger ist der Reisepass in Kombination mit dem Aufenthaltstitel das wichtigste Ausweisdokument.

Almaniya vətəndaşları üçün rəsmi şəkilli şəxsiyyət sənədi. Xarici vətəndaşlar üçün xarici pasport yaşayış icazəsi ilə birlikdə ən vacib sənəddir.

Ein gelbes Heft, in dem alle Impfungen dokumentiert werden. Wird von Ärzten verlangt, um den Impfstatus zu prüfen (z. B. Tetanus, Masern).

Bütün peyvəndlərin qeyd olunduğu sarı kitabça. Həkimlər tərəfindən peyvənd statusunu yoxlamaq üçün tələb olunur (məs., tetanus, qızılca).

Ein Sprach- und Orientierungskurs, der oft vom Bundesamt für Migration (BAMF) gefördert wird. Hier lernt man Deutsch und wichtige Regeln für das Leben in Deutschland.

Tez-tez Miqrasiya və Qaçqınlar üzrə Federal İdarə (BAMF) tərəfindən maliyyələşdirilən dil və oriyentasiya kursu. Burada almanca və Almaniyada həyat üçün vacib qaydalar öyrənilir.

Die Behörde, die für finanzielle Hilfen (z. B. Bürgergeld) und die Unterstützung bei der Arbeitssuche zuständig ist, wenn man längere Zeit arbeitslos ist.

Uzun müddət işsiz olduqda maliyyə yardımları (məs., Vətəndaş pulu) və iş axtarışında dəstək üçün məsul qurum.

Die Behörde für alle Belange rund um Kinder, Jugendliche und Familien. Bietet Unterstützung bei Erziehungsfragen, Unterhaltsvorschuss oder Kindeswohlgefährdung.

Uşaqlar, gənclər və ailələrlə bağlı bütün məsələlər üzrə qurum. Tərbiyə məsələləri, aliment avansı və ya uşaq təhlükəsizliyi ilə bağlı dəstək göstərir.

Die reine Miete für die Wohnung ohne Nebenkosten wie Heizung, Wasser oder Müllgebühren. Hinzu kommt die „Warmmiete“.

İstilik, su və ya zibil haqqı kimi əlavə xərclər olmadan yalnız mənzil üçün kirayə haqqı. Bunun üzərinə „isti kirayə“ əlavə olunur.

Eine Sicherheitsleistung, die der Mieter zu Beginn des Mietverhältnisses an den Vermieter zahlt. Sie beträgt maximal drei Monatskaltmieten und wird nach Auszug zurückgezahlt, wenn keine Schäden bestehen.

Kirayəçinin kirayə müqaviləsinin əvvəlində ev sahibinə ödədiyi təminat məbləği. Maksimum üç aylıq soyuq kirayə məbləğindədir və zərər olmadıqda çıxış zamanı geri qaytarılır.

Eine monatliche finanzielle Zahlung vom Staat an die Eltern, um die Grundversorgung der Kinder zu unterstützen. Muss bei der Familienkasse beantragt werden.

Uşaqların əsas ehtiyaclarını dəstəkləmək üçün dövlət tərəfindən valideynlərə aylıq maliyyə ödənişi. Ailə Kassasında müraciət edilməlidir.

Eine zusätzliche Leistung für Familien mit geringem Einkommen, die zwar ihren eigenen Bedarf decken können, aber nicht genug für die Kinder haben. Wird bei der Familienkasse beantragt.

Öz ehtiyaclarını ödəyə bilən, lakin uşaqları üçün kifayət qədər gəliri olmayan az gəlirli ailələr üçün əlavə yardım. Ailə Kassasında müraciət edilir.

Eine Steuer, die Mitglieder der katholischen oder evangelischen Kirche zahlen. Sie beträgt ca. 8–9 % der Lohnsteuer. Wer austritt, muss sie nicht zahlen.

Katolik və ya protestant kilsəsinin üzvlərinin ödədiyi vergi. Gəlir vergisinin təxminən 8–9%-i qədərdir. Kilsədən çıxanlar ödəmir.

In Deutschland besteht absolute Pflicht, krankenversichert zu sein. Es gibt gesetzliche Kassen (AOK, TK etc.) und private Kassen. Die gesetzliche Krankenversicherung deckt Arztbesuche, Krankenhausaufenthalte und Medikamente ab.

Almaniyada tibbi sığortalı olmaq mütləq məcburidir. Dövlət sığorta şirkətləri (AOK, TK və s.) və özəl şirkətlər var. Dövlət tibbi sığortası həkim ziyarətlərini, xəstəxanada qalmağı və dərmanları əhatə edir.

Wenn du krank bist und nicht arbeiten kannst, musst du deinem Arbeitgeber spätestens am dritten Krankheitstag eine Bescheinigung vom Arzt vorlegen (viele Firmen wollen sie schon am ersten Tag).

Xəstələnib işə gedə bilmədikdə, ən geci üçüncü xəstəlik günündə işəgötürənə həkimdən arayış təqdim etməlisiniz (bir çox şirkət bunu ilk gündən istəyir).

Die Zeitspanne zwischen der Kündigung eines Vertrags (Miete oder Arbeit) und dem tatsächlichen Ende des Vertrags. Sie ist gesetzlich oder vertraglich festgelegt.

Müqavilənin ləğv edilməsi ilə faktiki bitmə tarixi arasındakı müddət. Qanunla və ya müqavilə ilə müəyyən edilir.

Ein wichtiges Dokument, das du am Ende des Jahres von deinem Arbeitgeber erhältst. Es zeigt, wie viel du verdient und wie viele Steuern du bereits gezahlt hast.

İlin sonunda işəgötürəndən aldığınız vacib sənəd. Nə qədər qazandığınızı və artıq nə qədər vergi ödədiyinizi göstərir.

Die Steuerklasse (I bis VI) bestimmt, wie viel Lohnsteuer dir monatlich vom Gehalt abgezogen wird. Verheiratete können z. B. die günstigeren Klassen III/V oder IV/IV wählen.

Vergi sinfi (I-dən VI-ya qədər) aylıq maaşınızdan nə qədər gəlir vergisi tutulacağını müəyyən edir. Evli cütlüklər məsələn, daha sərfəli olan III/V və ya IV/IV siniflərini seçə bilərlər.

Eine schriftliche Zahlungsaufforderung, wenn du eine Rechnung nicht rechtzeitig bezahlt hast. Es können Mahngebühren anfallen. Nach der zweiten Mahnung kann ein gerichtliches Mahnverfahren drohen.

Vaxtında ödəmədiyiniz faktura üçün yazılı ödəniş tələbi. Xəbərdarlıq haqqı əlavə oluna bilər. İkinci xəbərdarlıqdan sonra məhkəmə icraatı təhlükəsi yaranır.

Das offizielle Papier des Bürgeramtes, das deine aktuelle Adresse in Deutschland bestätigt. Du brauchst es oft für Banken oder Handyverträge.

Vətəndaşlara xidmət mərkəzindən Almaniyadakı cari ünvanınızı təsdiq edən rəsmi sənəd. Banklar və ya mobil müqavilələr üçün tez-tez lazımdır.

Ein Verein, der Mieter bei Problemen mit dem Vermieter berät und rechtlich vertritt. Die Mitgliedschaft ist günstig und sehr empfehlenswert.

Kirayəçilərə ev sahibi ilə problemlər zamanı məsləhət verən və hüquqi müdafiə edən birlik. Üzvlük ucuzdur və çox tövsiyə olunur.

Der schriftliche Vertrag zwischen dir und dem Vermieter deiner Wohnung. Er regelt die Kosten (Kaltmiete, Nebenkosten) und die Regeln im Haus.

Sizinlə mənzil sahibi arasında bağlanan yazılı müqavilə. O, xərcləri (soyuq kirayə, əlavə xərclər) və ev qaydalarını tənzimləyir.

Siehe „Geringfügige Beschäftigung“. Ein Job mit maximal 538 € Monatsverdienst, bei dem du sozialversicherungsfrei bist (außer Rentenversicherung, von der du dich aber befreien lassen kannst).

Bax: „Az maaşlı iş“. Maksimum aylıq 538 avro qazancı olan, sosial sığorta ödənişi tələb olunmayan iş (pensiya sığortası istisna olmaqla, ondan azad olmaq mümkündür).

Finanzielle Unterstützung vom Jobcenter oder Sozialamt für Menschen, die aus gesundheitlichen Gründen auf ein eigenes Auto angewiesen sind, um zur Arbeit zu kommen.

Sağlamlıq səbəbindən işə getmək üçün öz avtomobilinə ehtiyacı olan şəxslərə Məşğulluq Mərkəzi və ya Sosial Yardım İdarəsi tərəfindən verilən maliyyə dəstəyi.

Zusätzliche Kosten zur Kaltmiete, z. B. Heizung, Warmwasser, Müllabfuhr, Hausreinigung. Werden meist monatlich als Vorauszahlung gezahlt und einmal jährlich abgerechnet.

Soyuq kirayəyə əlavə olaraq ödənilən xərclər, məs., istilik, isti su, zibil yığımı, binanın təmizliyi. Adətən aylıq avans olaraq ödənilir və ildə bir dəfə hesablanır.

Ein unbefristeter Aufenthaltstitel. Wenn du diesen hast, darfst du für immer in Deutschland bleiben, arbeiten und musst nicht mehr zur Ausländerbehörde, um zu verlängern.

Müddətsiz yaşayış icazəsi. Buna sahib olduqda, Almaniyada daimi qala, işləyə bilərsiniz və uzatmaq üçün artıq Əcnəbilər İdarəsinə getməyə ehtiyac yoxdur.

Eine unabhängige Amtsperson, die Verträge (z. B. Immobilienkauf) beurkundet und Unterschriften beglaubigt. Der Notar ist zur Neutralität verpflichtet.

Müqavilələri (məs., daşınmaz əmlak alqı-satqısı) təsdiqləyən və imzaları təsdiq edən müstəqil rəsmi şəxs. Notarius bitərəf olmağa borcludur.

Eine kommunale Behörde, die für die Einhaltung von öffentlicher Ordnung und Sicherheit zuständig ist (z. B. Ruhestörung, Falschparker, Hundehaltung).

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunmasına cavabdeh bələdiyyə qurumu (məs., səs-küy pozuntusu, qayda pozan parklama, it saxlama).

Ein kleiner Verstoß gegen Regeln (zum Beispiel falsch parken oder zu laute Musik in der Nacht). Wird meistens mit einem „Bußgeld“ (Geldstrafe) bestraft.

Qaydalara qarşı kiçik pozuntu (məsələn, səhv parklama və ya gecə çox ucadan musiqi dinləmək). Adətən „cərimə“ ilə cəzalandırılır.

Der amtliche Lichtbildausweis für deutsche Staatsbürger. Für ausländische Mitbürger ist der Pass in Kombination mit dem Aufenthaltstitel das wichtigste Ausweisdokument.

Almaniya vətəndaşları üçün rəsmi şəkilli şəxsiyyət sənədi. Xarici vətəndaşlar üçün xarici pasport yaşayış icazəsi ilə birlikdə ən vacib sənəddir.

Eine Pflichtversicherung, die die Kosten für Pflegebedürftigkeit abdeckt. Sie ist an die Krankenversicherung gekoppelt und zahlt z. B. für Pflegeheim oder ambulante Pflege.

Baxıma ehtiyac olduqda xərcləri qarşılayan icbari sığorta. Tibbi sığortaya bağlıdır və məsələn, qocalar evi və ya evdə qulluq xərclərini ödəyir.

Die ersten Monate in einem neuen Job (oft 6 Monate). In dieser Zeit kann der Arbeitgeber den Vertrag noch relativ schnell und ohne viele Gründe wieder kündigen.

Yeni işdə ilk aylar (tez-tez 6 ay). Bu müddət ərzində işəgötürən müqaviləni nisbətən tez və çox səbəb göstərmədən ləğv edə bilər.

Finanzielle Unterstützung vom Staat für Menschen mit geringem Einkommen, um einen Gerichtsprozess führen zu können, wenn die Klage Aussicht auf Erfolg hat.

İddianın uğur şansı olduqda, az gəlirli şəxslərə məhkəmə prosesini apara bilmələri üçün dövlət tərəfindən verilən maliyyə yardımı.

Eine zeitlich befristete Isolation von Personen, die an einer ansteckenden Krankheit erkrankt sind oder sein könnten. Anordnung erfolgt durch das Gesundheitsamt.

Yoluxucu xəstəliyə tutulmuş və ya tutulma ehtimalı olan şəxslərin müvəqqəti təcrid edilməsi. Səhiyyə idarəsi tərəfindən təyin edilir.

Ein juristischer Berater und Vertreter vor Gericht. Bei vielen Problemen (Miete, Arbeit, Aufenthalt) ist anwaltliche Hilfe sinnvoll.

Hüquqi məsləhətçi və məhkəmədə nümayəndə. Bir çox problemdə (kirayə, iş, yaşayış icazəsi) vəkil yardımı faydalıdır.

Die gesetzliche Altersvorsorge. Arbeitnehmer und Arbeitgeber zahlen monatlich Beiträge ein, um später eine Rente zu erhalten.

Qanuni yaşa görə təminat sistemi. İşçi və işəgötürən gələcəkdə pensiya almaq üçün aylıq haqq ödəyir.

Eine lebenslang gültige Nummer, die du bekommst, wenn du deinen ersten Job beginnst. Darunter werden alle deine Zeiten gespeichert, in denen du für deine Rente einzahlst.

İlk işinizə başladığınız zaman aldığınız ömürlük nömrə. Bunun altında pensiyanız üçün ödəniş etdiyiniz bütün dövrlər saxlanılır.

Eine Pflichtgebühr für jeden Haushalt zur Finanzierung des öffentlichen Fernsehens und Radios. Jeder Haushalt muss zahlen, auch wenn er keinen Fernseher hat!

İctimai televiziya və radionun maliyyələşdirilməsi üçün hər ev təsərrüfatı üçün məcburi ödəniş. Televizoru olmasa belə, hər ev təsərrüfatı ödəməlidir!

Ein Dokument, das zeigt, ob du deine Rechnungen in der Vergangenheit pünktlich bezahlt hast. Vermieter verlangen dies fast immer, bevor sie dir eine Wohnung geben.

Keçmişdə ödənişlərinizi vaxtında edib-etmədiyinizi göstərən sənəd. Ev sahibləri demək olar ki, həmişə mənzil verməzdən əvvəl bunu tələb edirlər.

Ein Ausweis für Menschen mit einem Grad der Behinderung (GdB) von mindestens 50. Er bringt steuerliche Vorteile, Zusatzurlaub und besonderen Kündigungsschutz.

Ən azı 50% əlillik dərəcəsi olan şəxslər üçün vəsiqə. Vergi güzəştləri, əlavə məzuniyyət və işdən çıxarılmaya qarşı xüsusi müdafiə təmin edir.

Ein Formular, das Vermieter vor Abschluss des Mietvertrags verlangen. Du gibst deine persönlichen Daten, dein Einkommen und Vorvermieter an.

Ev sahibinin kirayə müqaviləsi bağlamazdan əvvəl tələb etdiyi forma. Burada şəxsi məlumatlarınızı, gəlirinizi və əvvəlki ev sahibini qeyd edirsiniz.

Die Behörde für Menschen, die nicht arbeiten können (z. B. Rentner mit zu geringer Rente, dauerhaft Erwerbsgeminderte). Zuständig für Grundsicherung im Alter oder bei Erwerbsminderung.

İşləyə bilməyən şəxslər (məs., aşağı pensiya alan təqaüdçülər, daimi iş qabiliyyəti məhdud olanlar) üçün qurum. Yaşa görə və ya əmək qabiliyyətinin məhdudluğuna görə əsas təminatdan məsuldur.

Ein Dokument im Scheckkartenformat, das deine Rentenversicherungsnummer enthält. Du musst es bei jedem neuen Arbeitgeber vorlegen.

Pensiya sığortası nömrənizi ehtiva edən plastik kart formatında sənəd. Hər yeni işəgötürənə təqdim etməlisiniz.

Ein spezielles Bankkonto, oft genutzt von ausländischen Studenten. Man zahlt eine große Summe ein, kann aber monatlich nur einen kleinen Teil abheben. Es beweist dem Staat, dass man genug Geld zum Leben hat.

Tez-tez xarici tələbələr tərəfindən istifadə edilən xüsusi bank hesabı. Böyük məbləğ qoyulur, lakin aylıq yalnız kiçik bir hissəsi çıxarıla bilər. Bu, dövlətə yaşamaq üçün kifayət qədər pulunuz olduğunu sübut edir.

Siehe „Einkommensteuererklärung“. Die jährliche Meldung deiner Einkünfte an das Finanzamt.

Bax: „Gəlir vergisi bəyannaməsi“. Gəlirlərinizin vergi idarəsinə illik hesabatı.

Eine 11-stellige Nummer, die du kurz nach deiner ersten Anmeldung in Deutschland per Post bekommst. Du brauchst sie für deinen Arbeitgeber und zur Eröffnung von Bankkonten.

Almaniyada ilk qeydiyyatdan keçdikdən qısa müddət sonra poçtla aldığınız 11 rəqəmli nömrə. İşəgötürən üçün və bank hesabı açmaq üçün lazımdır.

Siehe „Lohnsteuerklasse“. Bestimmt die Höhe der Lohnsteuer.

Bax: „Əmək haqqı vergi sinfi“. Əmək haqqından tutulacaq verginin miqdarını müəyyən edir.

Ein Vertrag zwischen Gewerkschaften und Arbeitgeberverbänden, der Mindeststandards für Lohn, Arbeitszeit und Urlaub in einer Branche festlegt.

Həmkarlar ittifaqları ilə işəgötürən birlikləri arasında bir sahədə minimum əmək haqqı, iş saatı və məzuniyyət standartlarını müəyyən edən müqavilə.

In deutschen Behörden kann man oft nicht einfach hingehen. Man muss vorher (oft Wochen oder Monate im Voraus) online einen Termin buchen.

Almaniya dövlət qurumlarına tez-tez sadəcə getmək mümkün deyil. Əvvəlcədən (tez-tez həftələr və ya aylar öncədən) onlayn olaraq görüş təyin etmək lazımdır.

Eine Zahlung von deinem Bankkonto auf ein anderes Konto. In Deutschland noch sehr verbreitet, neben Lastschrift und Kartenzahlung.

Bank hesabınızdan başqa bir hesaba ödəniş. Almaniyada debet və kart ödənişləri ilə yanaşı hələ də çox yaygındır.

Wenn du innerhalb von Deutschland (oder innerhalb derselben Stadt) in eine neue Wohnung ziehst, musst du deine neue Adresse beim Bürgeramt „ummelden“.

Almaniya daxilində (və ya eyni şəhər daxilində) yeni mənzilə köçdükdə, yeni ünvanınızı vətəndaşlara xidmət mərkəzində qeydiyyatdan keçirməlisiniz.

Die gesetzliche Unfallversicherung schützt dich bei Arbeitsunfällen und auf dem direkten Weg zur Arbeit. Eine private Unfallversicherung deckt Unfälle in der Freizeit ab.

Qanuni bədbəxt hadisə sığortası sizi iş qəzalarında və birbaşa işə gedib-gəlmə yolunda qoruyur. Özəl bədbəxt hadisə sığortası isə asudə vaxtda baş verən qəzaları əhatə edir.

Eine staatliche Leistung für Kinder von Alleinerziehenden, wenn der andere Elternteil keinen oder zu wenig Unterhalt zahlt. Wird beim Jugendamt beantragt.

Digər valideyn aliment ödəmədikdə və ya az ödədikdə tək valideynli uşaqlar üçün dövlət yardımı. Gənclər və Uşaqlara Yardım İdarəsində müraciət edilir.

Der gesetzliche Mindesturlaub beträgt bei einer 5-Tage-Woche 20 Tage pro Jahr. Viele Arbeitgeber gewähren mehr (oft 30 Tage).

Qanuni minimum məzuniyyət 5 günlük iş həftəsində ildə 20 gündür. Bir çox işəgötürən daha çox (tez-tez 30 gün) verir.

Ein offizielles Dokument. Wenn jemand für ein Visum nicht genug eigenes Geld nachweisen kann, kann eine andere Person in Deutschland damit bürgen, alle anfallenden Kosten zu übernehmen.

Rəsmi sənəd. Əgər kimsə viza üçün kifayət qədər öz pulunu sübut edə bilmirsə, Almaniyada yaşayan başqa bir şəxs bu sənədlə bütün yaranacaq xərcləri ödəməyə zamin dura bilər.

Meist ist die Rentenversicherungsnummer gemeint. Siehe dort.

Adətən Pensiya sığortası nömrəsi nəzərdə tutulur. Bax orada.

Die Erlaubnis, in ein Land einzureisen. Für einen dauerhaften Aufenthalt in Deutschland muss ein nationales Visum (D-Visum) nach der Einreise oft in einen „Aufenthaltstitel“ umgewandelt werden.

Ölkəyə giriş icazəsi. Almaniyada daimi yaşamaq üçün milli viza (D-vizası) ölkəyə daxil olduqdan sonra tez-tez „yaşayış icazəsi“nə çevrilməlidir.

Kaltmiete plus Nebenkostenvorauszahlung (Heizung, Wasser etc.). Das ist der Betrag, den du monatlich tatsächlich an den Vermieter überweist.

Soyuq kirayə üstəgəl əlavə xərclər üçün avans (istilik, su və s.). Ev sahibinə hər ay faktiki olaraq köçürdüyünüz məbləğdir.

Ein formelles Rechtsmittel gegen einen Bescheid einer Behörde (z. B. Ablehnung von Bürgergeld). Der Widerspruch muss innerhalb einer bestimmten Frist (meist 1 Monat) eingelegt werden.

Dövlət qurumunun qərarına qarşı rəsmi hüquqi vasitə (məs., Vətəndaş pulunun rədd edilməsi). Etiraz müəyyən müddət ərzində (adətən 1 ay) verilməlidir.

Ein staatlicher Zuschuss zur Miete oder zu den Wohnkosten für Menschen mit geringem Einkommen, die keine anderen Sozialleistungen wie Bürgergeld beziehen.

Vətəndaş pulu kimi digər sosial yardımları almayan az gəlirli şəxslər üçün kirayə və ya mənzil xərclərinə dövlət tərəfindən verilən yardım.

Ein unterschriebenes Formular von deinem Vermieter, das beweist, dass du wirklich dort eingezogen bist. Absolute Pflicht für die Anmeldung beim Bürgeramt.

Ev sahibi tərəfindən imzalanmış, həqiqətən ora köçdüyünüzü sübut edən forma. Vətəndaşlara xidmət mərkəzində qeydiyyat üçün mütləq məcburidir.

Ein Schreiben, mit dem eine offene Forderung eingefordert wird. Ignorieren kann zu Mahngebühren und Inkasso führen.

Ödənilməmiş borcun tələb edildiyi məktub. Diqqətsizlik xəbərdarlıq haqqına və inkasso şirkətinə səbəb ola bilər.

Ein Dokument vom Arbeitgeber bei Beendigung des Arbeitsverhältnisses. Es bewertet deine Leistung und dein Verhalten. In Deutschland hat man Anspruch auf ein „wohlwollendes“ Zeugnis.

İş münasibəti bitdikdə işəgötürən tərəfindən verilən sənəd. Performansınızı və davranışınızı qiymətləndirir. Almaniyada „xeyirxah“ bir arayış almaq hüququnuz var.

Die offiziellen Papiere für dein Auto. Es besteht aus zwei Teilen: Teil 1 („Fahrzeugschein“, musst du immer beim Fahren dabeihaben) und Teil 2 („Fahrzeugbrief“, bleibt sicher zuhause).

Avtomobiliniz üçün rəsmi sənədlər. İki hissədən ibarətdir: 1-ci hissə („Avtomobilin qeydiyyat sənədi“, avtomobili idarə edərkən həmişə yanınızda olmalıdır) və 2-ci hissə („Avtomobilin texniki pasportu“, evdə təhlükəsiz yerdə saxlanılır).

Der Eigenanteil, den gesetzlich Versicherte bei Medikamenten, Hilfsmitteln oder im Krankenhaus selbst bezahlen müssen (z. B. 5–10 Euro pro Rezept).

Dövlət sığortalıların dərmanlar, yardım vasitələri və ya xəstəxanada qaldıqda özləri ödəməli olduğu şəxsi pay (məs., hər resept üçün 5–10 avro).