Mərhələ 3: Fellərin İndiki Zamanda Təsriflənməsi (Präsens)
„Sein“ felinin təkrarı
„Sein“ (olmaq) feli tamamilə qaydasızdır. Bu, Alman dilində ən çox işlənən feldir və digər fellərdən fərqli təsrif olunur. Onu əzbər bilmək növbəti addımlar üçün vacibdir.
mənəmich bin
bizikwir sind
sənsəndu bist
sizsinizihr seid
odurer/sie/es ist
onlar/Sizsie/Sie sind
Şəxs Əvəzlikləri (Personalpronomen)
Alman dilində felləri düzgün təsrif etmək üçün ilk növbədə şəxs əvəzliklərini dərindən anlamalıyıq. Azərbaycan dili ilə müqayisədə bir neçə mühüm fərq var:
1. Üçüncü şəxs (er, sie, es)
Azərbaycan dilində yalnız bir „O“ var. Alman dilində isə ismin cinsinə görə üç əvəzlik seçilir:
er (kişi cinsi / der): Məsələn, „der Tisch“ (masa) üçün „er“ deyilir.
sie (qadın cinsi / die): „die Frau“ üçün „sie“ deyilir.
es (orta cins / das): „das Buch“ üçün „es“ deyilir.
2. „Siz“ formaları (ihr vs. Sie)
Alman dilində iki növ „Siz“ var:
ihr: Səmimi müraciət zamanı birdən çox şəxsə (məsələn, dostlara) deyilir.
Sie: Nəzakət formasıdır. Həm bir, həm də çox şəxsə rəsmi müraciət üçün istifadə olunur (Həmişə böyük hərflə yazılır!).
Qaydalı Fellər (Schwache Verben)
Fellərin çoxu Alman dilində müəyyən bir qayda ilə təsrif olunur. Fel iki hissədən ibarətdir: Əsas (Stamm) və Sonluq (Endung).
Qızıl Qayda:
„Felin infinitiv (başlanğıc) formasından -en sonluğunu atırıq və qalan hissəyə şəxs sonluqlarını əlavə edirik.“
lernen (öyrənmək)
Stamm: lern-
ich
lern-e
du
lern-st
er/sie/es
lern-t
wir
lern-en
ihr
lern-t
sie/Sie
lern-en
Yadda saxla (E-ST-T-EN-T-EN):
Siz bu sonluqları bir kod kimi əzbərləyə bilərsiniz. Azərbaycan dilindəki „gəl-ir-əm„, „gəl-ir-sən“ sonluqları ilə eyni məntiqdir.
Məşq: „machen“ (etmək) felini təsrif edin:
ich
wir
du
ihr
er/sie/es
sie/Sie
Qaydasız Fellər (Starke Verben)
Bəzi fellərdə du və er/sie/es şəxslərində felin kökündəki sait dəyişir. Digər şəxslərdə (ich, wir, ihr, sie) isə hər şey qaydalı qalır.
